|
Ta strona korzysta z plików cookies, zgodnie z Polityką Cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na działanie plików cookies, w zakresie zgodnym z bieżącymi ustawieniami Twojej przeglądarki internetowej. Kliknij przycisk "Polityka cookies" aby zapoznać się z jej treścią lub przycisk "Zamknij" aby ta informacja nie pojawiała się więcej.
|
|
To dzięki swoim badaniom astronomicznym Mikołaj Kopernik zapisał się na kartach historii jako jeden z uczonych, którego odkrycia znacząco wpłynęły na rozwój cywilizacji. Jednak obserwacje nieba były dla niego przede wszystkim pasją gdyż codzienność Mistrza Mikołaja wyglądała zupełnie inaczej.
W takim razie , jak żył i pracował na fromborskim Wzgórzu Katedralnym ten wybitny uczony.
Niewielkie warmińskie miasteczko, Frombork stało się domem Kopernika na blisko trzy dekady. Od końca XIII wieku mieściła się tu siedziba warmińskiej kapituły katedralnej. Dzięki wpływom możnego wuja, biskupa Łukasza Watzenrodego, Kopernik został jej członkiem 10 października 1497 roku. Na stałe zamieszkał tu jednak dopiero w 1509 roku. Wcześniej, bo w 1504 roku, kupił jedną z wież obronnych w murach fromborskiej warowni – dziś znaną jako Wieża Kopernika. Stała się ona jego „domem w murach” (curia intra muros). W 1514 roku nabył także okazały dwór (curia extra muros), położony na wzniesieniu po zachodniej stronie Wzgórza Katedralnego.
Każdy z kanoników posiadał dwa domy: niewielki budynek wewnątrz murów obronnych, zapewniający bezpieczeństwo w burzliwych, wojennych okresach oraz bardziej reprezentacyjny dwór poza fortyfikacjami, otoczony ogrodami i zabudowaniami gospodarczymi – w tym stajniami. Prowadzeniem gospodarstwa i zarządzaniem służbą zajmowała się opłacana przez kanonika gospodyni. Kopernik mieszkał na tak zwanym górnym tarasie Fromborka – dziś powiedzielibyśmy, że była to „strefa VIP”. Dolny taras stanowiło właściwe miasteczko z portem, kramami, warsztatami rzemieślników i własnym kościołem – zachowanym do dziś kościołem św. Mikołaja. Katedra nie była bowiem przeznaczona dla pospólstwa.
Obowiązki kanonika
Kandydat na kanonika musiał spełniać określone wymagania między innymi posiadać wykształcenie uniwersyteckie, choć nie było konieczne przyjęcie wyższych święceń. Kopernik, podobnie jak większość członków kapituły, miał jedynie jedno ze święceń niższych. Zobowiązywało go to do zachowania celibatu, ale dawało możliwość powrotu do stanu świeckiego.
Oficjalnym obowiązkiem kanonika był udział w codziennych nabożeństwach katedralnych. Bez święceń kapłańskich nie mógł jednak odprawiać mszy – korzystał więc z pomocy wikariusza, który otrzymywał za swoją posługę wynagrodzenie. Każdy kanonik sprawował opiekę nad jednym z 16 ołtarzy bocznych ustawionych przy monumentalnych filarach międzynawowych.
Kanonicy uczestniczyli w posiedzeniach kapituły (vox in capitulo), mając realny wpływ na decyzje dotyczące biskupstwa, a nawet na wybór samego biskupa.
Prebenda i dochody
Życie na Wzgórzu Katedralnym wiązało się z licznymi przywilejami. Zgodnie ze statutami kapitulnymi każdy z kanoników otrzymywał regularne przydziały żywności – chleba, mięsa, ryb, warzyw, nabiału czy miodu. Dystrybucją zajmował się przełożony kasy aprowizacyjnej, a w 1513 roku funkcję tę pełnił właśnie Kopernik.
Statuty gwarantowały także stałe wynagrodzenie w wysokości 40 grzywien rocznie. Dodatkowe dochody wiązały się ze sprawowaniem urzędów administracyjnych. Kopernik przez wiele lat kierował kancelarią kapituły, a równocześnie pełnił obowiązki wizytatora (co wymagało częstych podróży).
W 1523 roku, po śmierci biskupa Fabiana Luzjańskiego, Kopernik został wybrany generalnym administratorem diecezji warmińskiej – była to najwyższa godność w jego karierze, sprawowana przez osiem miesięcy. W 1537 roku, po śmierci biskupa Maurycego Ferbera, król Zygmunt I Stary umieścił nazwisko Kopernika na liście czterech kandydatów do warmińskiego tronu biskupiego. Ostatecznie wybrano jednak Jana Dantyszka – protegowanego królowej Bony i utalentowanego poetę.
Kopernik po godzinach
Jak widać, praca kanonika pochłaniała mnóstwo czasu i energii, ale zapewniała wysokie dochody i prestiż społeczny. Mimo tak wielu zajęć Kopernik angażował się także w sprawy gospodarcze. Jego pisma ekonomiczne świadczą o chęci wprowadzania ulepszeń i reform (Rozmyślania o reformie monetarnej Prus Królewskich; Olsztyńska taksa chlebowa).
Możemy więc wyobrazić sobie Mikołaja Kopernika, który po dniu pełnym obowiązków administracyjnych i kościelnych wracał do swojego domu na wzgórzu. Nocą, stojąc w ogrodzie na kamiennym pavimentum, spoglądał w niebo. Prawdopodobnie to właśnie wtedy, dzięki obserwacjom i obliczeniom oraz niezależnemu sposobowi myślenia, wbrew powszechnym poglądom – „wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”.
